Một doanh nghiệp muốn dành ngân sách cho trẻ em có thể đứng trước rất nhiều lựa chọn: trao tặng nhu yếu phẩm, hỗ trợ học bổng, xây dựng thư viện, trang bị máy tính cho trường học hoặc tổ chức các chương trình giáo dục. Mỗi hình thức đều có giá trị riêng nhưng không phải giải pháp nào cũng phù hợp với mọi địa phương và mọi nhóm trẻ em.

Giả sử cùng một khoản ngân sách, doanh nghiệp có thể trao 1.000 phần quà hoặc đầu tư một phòng máy tính cho trường học. Nếu chỉ nhìn vào số lượng người được tiếp cận, 1.000 phần quà có vẻ là một chương trình có phạm vi lớn. Nếu nhìn vào thời gian sử dụng, một phòng máy lại có khả năng phục vụ học sinh trong nhiều năm.

Tuy nhiên, những con số này vẫn chưa đủ để doanh nghiệp đưa ra quyết định. Câu hỏi quan trọng hơn là trẻ em tại địa phương đang thực sự thiếu điều gì và nguồn lực của doanh nghiệp có thể giải quyết vấn đề đó như thế nào?

Đây cũng là điểm bắt đầu của một chương trình CSR hướng đến trẻ em: không bắt đầu từ món quà doanh nghiệp muốn trao, mà bắt đầu từ nhu cầu thực tế của cộng đồng.

CSR là gì và vì sao không chỉ là hoạt động từ thiện?

CSR là viết tắt của Corporate Social Responsibility, được hiểu là trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Nói một cách đơn giản, CSR đề cập đến cách doanh nghiệp nhìn nhận trách nhiệm của mình đối với những tác động mà hoạt động kinh doanh tạo ra cho xã hội và môi trường.

Theo ISO 26000, trách nhiệm xã hội của tổ chức gắn với việc xem xét những tác động của các quyết định và hoạt động của tổ chức, đồng thời quan tâm đến các bên liên quan, đóng góp cho phát triển bền vững và thực hiện trách nhiệm một cách minh bạch. Tiêu chuẩn này cũng nhấn mạnh việc xác định và tham gia với các bên liên quan trong quá trình thực hiện trách nhiệm xã hội.

Vì vậy, CSR có phạm vi rộng hơn một hoạt động trao tặng đơn thuần. Một chương trình tặng quà có thể mang lại hỗ trợ trực tiếp cho trẻ em trong một thời điểm nhất định, nhưng để xây dựng một chương trình CSR có mục tiêu rõ ràng, doanh nghiệp cần xác định chương trình đang muốn giải quyết vấn đề gì và nguồn lực được sử dụng sẽ tạo ra giá trị như thế nào.

Điều này đặc biệt quan trọng khi doanh nghiệp triển khai các chương trình dành cho trẻ em. Bên cạnh những nhu cầu trước mắt, trẻ em còn cần được tiếp cận giáo dục, kỹ năng, công nghệ, môi trường học tập và những điều kiện cần thiết để phát triển lâu dài.

 

1.000 phần quà hay một phòng máy: vấn đề không nằm ở việc chọn món quà nào

Không phải cứ trao được nhiều phần quà thì chương trình sẽ có tác động lớn hơn. Tương tự, một công trình có giá trị cao cũng không tự động trở thành một chương trình CSR hiệu quả.

Một trường học ở khu vực khó khăn có thể thực sự cần máy tính vì học sinh chưa có điều kiện tiếp cận công nghệ. Nhưng một trường khác có thể đã có đủ thiết bị và lại đang thiếu sách, không gian đọc hoặc kinh phí hỗ trợ học sinh có nguy cơ bỏ học.

Trong trường hợp đó, cùng một khoản ngân sách nhưng hai địa phương có thể cần hai cách hỗ trợ hoàn toàn khác nhau.

Thực tế tại Việt Nam cho thấy khoảng cách trong tiếp cận giáo dục và công nghệ vẫn tồn tại giữa các nhóm trẻ em. UNICEF ghi nhận trẻ em ở khu vực nông thôn, vùng sâu vùng xa và những nhóm dễ bị tổn thương vẫn gặp nhiều hạn chế trong việc tiếp cận cơ hội học tập và kỹ năng số. Tại các khu vực xa xôi, 67% trẻ em đi học được UNICEF ghi nhận là thiếu cơ hội học trực tuyến và 93% giáo viên không sử dụng công nghệ số trong lớp học.

Những số liệu này cho thấy công nghệ có thể là một nhu cầu quan trọng ở một số địa phương. Tuy nhiên, giải pháp không nhất thiết chỉ là mua thêm máy tính. Nếu nhà trường không có kết nối Internet ổn định, giáo viên chưa được hỗ trợ về năng lực sử dụng công nghệ hoặc thiết bị không có phương án bảo trì, khoản đầu tư ban đầu có thể chưa tạo ra hiệu quả như kỳ vọng.

Vì vậy, trước khi quyết định trao quà hay đầu tư cơ sở vật chất, doanh nghiệp cần hiểu rõ vấn đề mà chương trình đang hướng tới.

 

Muốn biết nên hỗ trợ gì, trước hết phải biết cộng đồng đang cần gì

Một trong những bước quan trọng khi xây dựng chương trình CSR là tìm hiểu nhu cầu thực tế của cộng đồng. Đây là quá trình giúp doanh nghiệp hiểu rõ nhóm thụ hưởng đang gặp khó khăn ở đâu, mức độ của vấn đề như thế nào và những nguồn lực hiện có đã đáp ứng được đến đâu.

Ví dụ, một trường học đề xuất doanh nghiệp hỗ trợ phòng máy tính. Thay vì ngay lập tức quyết định mua thiết bị, doanh nghiệp có thể tìm hiểu số lượng học sinh sẽ sử dụng phòng máy, số thiết bị nhà trường đang có, điều kiện phòng học, chất lượng đường truyền Internet và khả năng sử dụng công nghệ của giáo viên.

Doanh nghiệp cũng cần quan tâm đến việc vận hành sau khi chương trình kết thúc. Ai sẽ quản lý thiết bị? Nhà trường có kinh phí bảo trì hay không? Học sinh sẽ sử dụng phòng máy vào những hoạt động nào? Nhà trường có kế hoạch đưa công nghệ vào quá trình giảng dạy hay chỉ sử dụng thiết bị trong một số hoạt động ngắn hạn?

Những câu hỏi này giúp doanh nghiệp nhìn thấy toàn bộ nhu cầu thay vì chỉ nhìn vào đề xuất ban đầu.

Theo ISO 26000, việc xác định và tham gia với các bên liên quan là một nội dung quan trọng trong quá trình thực hiện trách nhiệm xã hội. Điều đó có nghĩa là doanh nghiệp không nên chỉ đứng ở góc độ của người tài trợ để quyết định cộng đồng cần gì, mà cần lắng nghe những người trực tiếp tham gia và thụ hưởng chương trình.

 

Một giải pháp phù hợp phải xuất phát từ vấn đề thực tế

Sau khi hiểu nhu cầu, doanh nghiệp mới có thể xác định hình thức hỗ trợ phù hợp.

Nếu học sinh thiếu điều kiện tiếp cận sách, doanh nghiệp có thể cân nhắc xây dựng hoặc cải thiện thư viện, bổ sung đầu sách phù hợp và tổ chức các hoạt động khuyến đọc. Nếu học sinh gặp khó khăn về kinh tế và có nguy cơ gián đoạn việc học, học bổng hoặc hỗ trợ chi phí học tập có thể trở thành một giải pháp phù hợp hơn.

Trong trường hợp khoảng cách số là vấn đề chính, chương trình có thể cần kết hợp nhiều yếu tố thay vì chỉ cung cấp thiết bị. Bên cạnh máy tính, học sinh có thể cần không gian học tập, kết nối Internet, học liệu và sự hỗ trợ từ giáo viên.

UNICEF cũng tiếp cận vấn đề khoảng cách số theo hướng rộng hơn, trong đó việc thu hẹp khoảng cách không chỉ liên quan đến khả năng tiếp cận thiết bị mà còn bao gồm năng lực số, nội dung học tập và khả năng sử dụng công nghệ trong giáo dục.

Điều này cho thấy một chương trình CSR hiệu quả không nhất thiết phải có quy mô lớn nhất. Điều quan trọng là giải pháp được lựa chọn có thực sự phù hợp với vấn đề mà cộng đồng đang gặp phải hay không.

Một chương trình CSR không kết thúc khi quà đã được trao

Một hoạt động CSR thường có một thời điểm rất dễ ghi nhận: ngày trao quà, ngày khánh thành công trình hoặc ngày chương trình được tổ chức. Tuy nhiên, đây mới chỉ là thời điểm nguồn lực được đưa đến cộng đồng.

Sau đó, doanh nghiệp cần quan tâm đến việc những nguồn lực này được sử dụng như thế nào.

Một phòng máy cần được quản lý và bảo trì để tiếp tục phục vụ học sinh. Một thư viện cần có hoạt động sử dụng thường xuyên để không trở thành một không gian chỉ được mở vào ngày bàn giao. Một chương trình học bổng cần có cơ chế theo dõi để biết khoản hỗ trợ có thực sự giúp học sinh duy trì việc học hay không.

Vì vậy, khi đánh giá một chương trình CSR, doanh nghiệp không nên chỉ dừng lại ở những con số như đã trao bao nhiêu phần quà, xây bao nhiêu phòng học hay hỗ trợ bao nhiêu học sinh.

Những con số đó cho biết chương trình đã thực hiện được những gì. Để hiểu rõ hơn về hiệu quả của chương trình, doanh nghiệp còn cần xem xét những thay đổi nào đã xảy ra sau khi chương trình được triển khai.

Đây là cơ sở để doanh nghiệp ghi nhận kết quả, rút kinh nghiệm và xác định liệu chương trình có cần được tiếp tục, điều chỉnh hoặc mở rộng trong tương lai hay không.

Doanh nghiệp nên làm CSR cho trẻ em như thế nào?

Không có một hình thức CSR nào phù hợp với tất cả trẻ em và tất cả địa phương. Một chương trình có ý nghĩa không nhất thiết phải bắt đầu bằng một khoản ngân sách thật lớn, mà cần bắt đầu bằng việc xác định đúng vấn đề.

Doanh nghiệp có thể lựa chọn trao tặng trực tiếp khi cộng đồng đang có nhu cầu cấp thiết. Doanh nghiệp cũng có thể đầu tư vào giáo dục, cơ sở vật chất, học bổng hoặc kỹ năng nếu đó là những vấn đề cần được giải quyết trong dài hạn.

Điều quan trọng là doanh nghiệp cần trả lời được một số câu hỏi trước khi triển khai chương trình: Cộng đồng đang gặp vấn đề gì? Trẻ em đang cần hỗ trợ ở đâu? Nguồn lực của doanh nghiệp có thể giải quyết vấn đề đó đến mức nào? Giải pháp có phù hợp với điều kiện địa phương không? Và kết quả của chương trình sẽ được duy trì, theo dõi như thế nào?

Khi những câu hỏi này được trả lời rõ ràng, doanh nghiệp sẽ có cơ sở để lựa chọn hình thức CSR phù hợp thay vì chỉ lựa chọn dựa trên số lượng phần quà hoặc quy mô ngân sách.

 

(Ảnh: Advertising Vietnam)

Từ một khoản ngân sách đến một chương trình tạo giá trị

1.000 phần quà có thể đáp ứng một nhu cầu trước mắt của nhiều trẻ em. Một phòng máy có thể tạo thêm điều kiện học tập trong thời gian dài. Một suất học bổng có thể giúp một học sinh tiếp tục đến trường.

Mỗi lựa chọn đều có ý nghĩa trong một hoàn cảnh nhất định. Vì vậy, câu hỏi doanh nghiệp nên đặt ra không phải là “tặng quà hay xây phòng máy tốt hơn?”, mà là “với nhu cầu thực tế của cộng đồng này, nguồn lực của doanh nghiệp có thể tạo ra giải pháp phù hợp nhất là gì?”

Khi CSR được bắt đầu từ nhu cầu thực tế, được thiết kế dựa trên điều kiện của cộng đồng và được theo dõi sau khi triển khai, nguồn lực doanh nghiệp đóng góp sẽ có cơ hội tạo ra giá trị thiết thực và lâu dài hơn cho trẻ em.

Khi doanh nghiệp cần một đơn vị đồng hành triển khai CSR

Để một chương trình CSR đi từ ý tưởng đến hoạt động thực tế, doanh nghiệp thường cần nhiều hơn một khoản ngân sách. Việc tìm hiểu nhu cầu tại địa phương, xác định vấn đề cần ưu tiên, xây dựng phương án phù hợp với nguồn lực và tổ chức triển khai tại cộng đồng đều đòi hỏi thời gian, nhân sự và kinh nghiệm thực tế.

Trong trường hợp doanh nghiệp chưa có sẵn nguồn lực để thực hiện toàn bộ quá trình này, Fly To Sky sẵn sàng đồng hành và cung cấp các giải pháp phù hợp với nhu cầu của từng doanh nghiệp và từng địa phương.

Với định hướng thúc đẩy những giải pháp cộng đồng hiệu quả, chuyên nghiệp và bền vững, Fly To Sky có thể đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc tìm hiểu nhu cầu thực tế, xây dựng ý tưởng và chương trình CSR, kết nối với cộng đồng thụ hưởng, tổ chức triển khai và ghi nhận kết quả của chương trình. Các hoạt động có thể được thiết kế theo từng mục tiêu, nhóm đối tượng và nguồn lực mà doanh nghiệp mong muốn đóng góp.

Thay vì áp dụng một mô hình giống nhau cho mọi chương trình, Fly To Sky hướng đến việc cùng doanh nghiệp xác định vấn đề cần giải quyết và lựa chọn hình thức hỗ trợ phù hợp nhất với cộng đồng. Từ một hoạt động trao tặng, chương trình giáo dục, hỗ trợ cơ sở vật chất đến những dự án phát triển cộng đồng dài hạn, doanh nghiệp có thể trao đổi nhu cầu để Fly To Sky tư vấn và đề xuất phương án triển khai phù hợp.

Nếu doanh nghiệp đang tìm kiếm một đơn vị đồng hành để hiện thực hóa các hoạt động CSR cho trẻ em và cộng đồng, Fly To Sky sẵn sàng tiếp nhận nhu cầu, tư vấn giải pháp và cùng doanh nghiệp xây dựng chương trình phù hợp với mục tiêu, nguồn lực và điều kiện thực tế.

Nguồn tham khảo:

1. ISO. ISO 26000:2010 - Guidance on social responsibility. International Organization for Standardization. 

2. UNICEF Việt Nam. Skills and Learning for All. UNICEF Việt Nam. 

3. UNICEF Việt Nam. Education. UNICEF Việt Nam. 

4. UNICEF Việt Nam. Inclusive Education.