Bạn có biết, Tết Trung thu cũng được xem là một ngày Tết lớn trong năm? Vào ngày này, trẻ em được vui chơi, rước đèn, phá cỗ; người lớn cùng nhau uống trà, ăn bánh Trung thu, ngắm trăng. Không chỉ là dịp sum họp gia đình, Tết Trung thu còn là thời điểm để gắn kết tình láng giềng, tình bằng hữu gần xa.

Hãy cùng tìm hiểu nguồn gốc, ý nghĩa và những phong tục đặc trưng của ngày Tết thú vị này.

1. Trung thu ngày mấy? Tết Trung thu 2026 vào ngày nào?

Tết Trung thu theo Âm lịch là ngày Rằm tháng 8 hằng năm. Đây là ngày Tết của trẻ em và còn được gọi là Tết hoa đăng, Tết trông trăng, Tết Đoàn viên.

Trẻ em thường mong đợi ngày này vì được người lớn tặng đèn ông sao, đèn cá chép, đèn kéo quân, mặt nạ và thưởng thức bánh nướng, bánh dẻo.

Tết Trung thu năm 2026 sẽ diễn ra vào ngày 15/8 Âm lịch, tương ứng ngày 25/9/2026 Dương lịch.

2. Nguồn gốc, sự tích Tết Trung thu

Sự tích nhà vua dạo chơi cung trăng vào Rằm tháng Tám

Chuyện xưa kể rằng, vào đêm Rằm tháng 8 Âm lịch, trăng rất tròn và sáng như gương. Nhà vua Đường Minh Hoàng (713–741) thấy vậy nên dạo ngoài vườn Ngự Uyển, hóng gió và ngắm trăng.

Nhà vua đang thưởng thức cảnh đẹp thì gặp một đạo sĩ có phép tiên. Đạo sĩ đã làm phép đưa nhà vua lên cung trăng.

Ở cung trăng, khung cảnh vô cùng hoa lệ. Nhà vua say mê thưởng thức cảnh tiên cùng những điệu múa, giọng hát của các nàng tiên xinh đẹp. Mải đắm chìm trong cảnh đẹp, nhà vua quên cả thời gian. Đến gần sáng, đạo sĩ phải nhắc nhà vua trở về.

Sau khi trở lại hoàng cung, nhà vua vẫn vấn vương cảnh tiên đêm Rằm. Vì vậy, cứ đến Rằm tháng 8 hằng năm, vua lại ra lệnh cho dân gian tổ chức rước đèn và bày tiệc ăn mừng. Nhà vua cùng Dương Quý Phi uống rượu dưới trăng, ngắm các cung nữ múa hát để hồi tưởng lại chuyến đi đến cung trăng kỳ diệu.

Từ đó, việc tổ chức rước đèn và bày tiệc trong ngày Rằm tháng Tám được cho là dần trở thành phong tục trong dân gian.

Cũng có cách lý giải khác cho rằng tục giăng đèn, bày cỗ vào Rằm tháng 8 xuất phát từ việc đây là ngày sinh nhật của vua Đường Minh Hoàng. Triều đình nhà Đường khi đó đã ra lệnh cho dân chúng khắp nơi treo đèn và bày tiệc ăn mừng, chúc thọ nhà vua.

Theo thời gian, việc treo đèn, bày cỗ trong ngày Rằm tháng 8 trở thành một phong tục. Người Hoa và người Việt đều làm bánh Trung thu để cúng, thưởng thức, biếu tặng người thân, họ hàng và đãi khách. Rước đèn cũng trở thành một hoạt động quen thuộc trong đêm Trung thu.

Sự tích chị Hằng Nga

Một điển tích khác về Tết Trung thu gắn liền với vợ chồng Hậu Nghệ và Hằng Nga.

Theo truyền thuyết, Hậu Nghệ từng là một vị thần bất tử nhưng sau đó bị đày xuống trần gian. Một ngày kia, mười người con trai của Ngọc Hoàng biến thành mười mặt trời, khiến mặt đất trở nên nóng bỏng và khô cằn.

Hậu Nghệ được triệu đến để cứu giúp. Bằng tài bắn cung của mình, Hậu Nghệ đã bắn hạ chín mặt trời, chỉ để lại một mặt trời chiếu sáng nhân gian.

Để trả ơn, nhà vua trao cho Hậu Nghệ một viên thuốc trường sinh bất tử và dặn rằng sau một năm mới được uống. Hậu Nghệ mang thuốc về nhà và cất trong một chiếc hộp, dặn Hằng Nga không được mở.

Nhân lúc Hậu Nghệ không có nhà, Hằng Nga mở hộp và nuốt viên thuốc. Đúng lúc đó, Hậu Nghệ trở về nhưng không kịp ngăn lại. Hằng Nga bay lên mặt trăng và từ đó không thể trở về trần gian.

Dưới trần gian, Hậu Nghệ nhớ thương vợ khôn nguôi. Theo truyền thuyết, cứ mỗi năm một lần vào Rằm tháng 8, Hằng Nga và Hậu Nghệ lại được đoàn tụ trong hạnh phúc.

Sự tích chú Cuội cung trăng

Ở Việt Nam, hình tượng chị Hằng thường gắn liền với chú Cuội và cây đa.

Chuyện kể rằng, Hằng Nga là một nàng tiên xinh đẹp và rất yêu trẻ con. Nàng thường xuống trần gian chơi cùng các em nhỏ dù tiên giới không cho phép.

Một ôm, Ngọc Hoàng tổ chức cuộc thi "Làm bánh ngày Rằm". Ai làm được chiếc bánh ngon, đẹp và lạ mắt sẽ được trọng thưởng.

Hằng Nga xuống trần gian và gặp Cuội – một chàng trai nổi tiếng với tài nói dóc. Cuội bày cho Hằng Nga cách làm bánh bằng việc trộn tất cả nguyên liệu lại rồi đem nướng. Kỳ lạ thay, những chiếc bánh sau khi ra lò rất thơm ngon và được các em nhỏ yêu thích.

Sau đó, Hằng Nga trở về cung trăng và đem những chiếc bánh đi dự thi. Vì lưu luyến Hằng Nga, Cuội đã nắm lấy tay nàng. Một sức mạnh kỳ lạ kéo cả Cuội cùng cây đa đầu làng lên cung trăng.

Ngồi trên cây đa, Cuội có thể nhìn thấy những đứa trẻ đang vui chơi dưới trần gian. Nhớ nhà, nhớ người thân và nhớ những đứa trẻ, Cuội chỉ biết ngồi trên cung trăng buồn bã.

Theo câu chuyện dân gian này, những chiếc bánh của Hằng Nga giành giải nhất và được gọi là "bánh Trung thu". Hằng Nga ước rằng mỗi năm vào Rằm tháng 8, nàng và chú Cuội có thể xuống trần gian chơi cùng các em nhỏ.

Từ đó, Rằm tháng 8 được gắn với Tết Trung thu – dịp lễ hội vui chơi dành cho trẻ em.

3. Ý nghĩa Tết Trung thu

Thuở ban đầu, Tết Trung thu được xem là dịp để người lớn thưởng thức cảnh đẹp thiên nhiên, ăn bánh, uống trà và ngắm trăng Rằm giữa tiết Thu. Đây cũng là thời điểm người xưa quan sát thiên tượng, dự đoán mùa màng và vận mệnh quốc gia.

Dần dần, Tết Trung thu trở thành ngày hội dành cho trẻ em vì những phong tục như thắp đèn, rước đèn, phá cỗ rất được các em yêu thích.

Theo phong tục người Việt, cha mẹ thường chuẩn bị mâm cỗ, mua hoặc làm lồng đèn để trẻ em vui chơi, rước đèn. Đây cũng là dịp để con cái cảm nhận sự chăm sóc, yêu thương của cha mẹ.

Đồng thời, Trung thu còn là dịp để con cháu bày tỏ lòng biết ơn đối với ông bà, cha mẹ; người thân, bạn bè và những người đã giúp đỡ mình. Người ta thường mua bánh Trung thu, trà, rượu để cúng tổ tiên, biếu ông bà, cha mẹ, thầy cô, bạn bè, họ hàng và những người thân quý.

Vì vậy, Tết Trung thu không chỉ mang ý nghĩa vui chơi mà còn là dịp để tình gia đình, tình làng xóm và tình bằng hữu thêm gắn kết.

Ngày nay, khi các gia đình nhỏ thường sống riêng, con cái đi xa để học tập, làm việc và nhịp sống ngày càng trở nên gấp gáp, Tết Trung thu càng có ý nghĩa như một dịp để các thành viên trở về bên nhau.

Bỏ qua những hối hả của cuộc sống, đêm Trung thu là lúc cả gia đình cùng trò chuyện, quan tâm và chăm sóc nhau. Mọi người có thể kể cho nhau nghe những câu chuyện về cuộc sống, công việc và những điều đã trải qua.

Từ đó, Tết Trung thu dần trở thành ngày Tết của gia đình, của tình thân và sự đoàn viên.

Gia đình đoàn tụ đêm Trung thu

Theo phong tục người Việt, các thành viên trong gia đình thường quây quần bên nhau, chuẩn bị mâm cỗ và làm lễ cúng gia tiên.

Khi đêm xuống, dưới ánh trăng vàng, mọi người cùng nhau uống trà, ăn bánh, ngắm trăng và thưởng thức hoa quả, bánh kẹo. Trẻ em vui chơi, rước đèn, múa lân, trông trăng và phá cỗ.

Đây cũng là dịp để con cháu thể hiện lòng biết ơn đối với ông bà, cha mẹ và để mọi người dành cho nhau sự quan tâm, chăm sóc.

Múa lân trong ngày Tết Trung thu

Người Hoa thường tổ chức múa lân vào dịp Tết Nguyên đán, trong khi người Việt đặc biệt phổ biến hoạt động múa lân trong dịp Tết Trung thu.

Con lân tượng trưng cho điềm lành và may mắn. Vì vậy, múa lân trong đêm Trung thu mang ý nghĩa cầu mong những điều tốt đẹp đến với gia đình và cộng đồng.

Ngày xưa, người Việt còn tổ chức hát Trống Quân trong dịp Tết Trung thu. Điệu hát thường theo nhịp ba "thình, thùng, thình".

Trai gái dùng điệu hát Trống Quân để giao lưu, vui chơi và đôi khi cũng để tìm hiểu, kén chọn bạn trăm năm. Những bài hát thường được sáng tác theo thể thơ lục bát hoặc lục bát biến thể.

Tết Trung thu kết nối mọi người

Tết Trung thu ban đầu là dịp để người lớn thưởng thức cảnh đẹp thiên nhiên, ăn bánh, uống trà và ngắm trăng. Dần dần, Trung thu trở thành ngày hội của trẻ em, nhưng người lớn vẫn tham gia và cùng tận hưởng không khí lễ hội.

Các em có dịp vui chơi, rước đèn, ca hát, phá cỗ do cha mẹ và anh chị chuẩn bị. Đây cũng là khoảng thời gian để các thành viên trong gia đình và cộng đồng cùng chia sẻ niềm vui.

Tết Trung thu vì thế mang nhiều ý nghĩa đẹp: chăm sóc, báo hiếu, biết ơn, tình thân hữu, đoàn tụ và yêu thương.

4. Tên gọi khác của ngày Tết Trung thu

Tết Trung thu là một lễ truyền thống lâu đời tại Việt Nam và có nhiều tên gọi khác nhau, tiêu biểu như:

- Tết Đoàn viên

- Tết hoa đăng

- Tết trông trăng

- Tết Thiếu nhi

- Tết trẻ con

5. Phong tục ngày Tết Trung thu

Rước lồng đèn Trung thu

Tết Trung thu không thể thiếu hình ảnh những chiếc đèn lồng nhiều màu sắc dưới ánh trăng vàng.

Ở Việt Nam, lồng đèn truyền thống thường được làm từ những vật liệu gần gũi với đời sống như giấy, vải, lụa, tre và nến. Lồng đèn có nhiều hình dáng khác nhau, trong đó phổ biến là đèn ông sao, đèn cá chép và đèn kéo quân.

Đối với trẻ em, rước đèn là một trong những hoạt động được mong đợi nhất trong đêm Trung thu.

Trông trăng

Tết Trung thu diễn ra vào ngày 15 tháng 8 Âm lịch, thời điểm trăng tròn. Vì vậy, ngắm trăng là một phong tục gắn liền với ngày lễ này.

Ở Việt Nam, các gia đình thường quây quần bên nhau, vừa thưởng thức bánh Trung thu, uống trà vừa ngắm trăng và trò chuyện.

Cúng Rằm Trung thu

Tết Trung thu không chỉ là ngày để trẻ em vui chơi mà việc chuẩn bị mâm cỗ cúng cũng là một nét văn hóa được nhiều gia đình duy trì.

Cúng Rằm Trung thu thể hiện lòng thành kính đối với tổ tiên, sự biết ơn đối với ông bà và mong cầu bình an, sức khỏe, may mắn cho gia đình.

Phá cỗ Trung thu

Vào dịp Trung thu, nhiều gia đình chuẩn bị mâm cỗ gồm bánh Trung thu, kẹo, bưởi, dưa hấu, mía, thị và nhiều loại hoa quả khác.

Mâm cỗ có thể được trang trí theo nhiều cách khác nhau, thể hiện nét văn hóa và sự sáng tạo của từng gia đình, vùng miền.

Khi trăng lên cao, các thành viên cùng nhau phá cỗ và thưởng thức những món ăn đã chuẩn bị.

Múa lân

Vào dịp Trung thu, đường phố thường trở nên nhộn nhịp với tiếng trống và những màn múa lân.

Múa lân thường diễn ra vào đêm 14 và 15 tháng 8 Âm lịch. Theo quan niệm dân gian, con lân tượng trưng cho điềm lành và may mắn. Vì vậy, múa lân trong đêm Trung thu mang ý nghĩa cầu mong những điều tốt đẹp cho gia đình.

Đây cũng là hoạt động đặc biệt thu hút trẻ em bởi màu sắc rực rỡ, tiếng trống sôi động và không khí náo nhiệt.

Ăn bánh Trung thu

Vào Rằm tháng 8, nhiều gia đình mua bánh Trung thu để cúng tổ tiên và cùng nhau thưởng thức.

Bánh Trung thu thường được dùng cùng trà, tạo nên hương vị đặc trưng của ngày Tết đoàn viên.

Bánh Trung thu có nhiều hình dáng, trong đó bánh hình tròn thường được liên tưởng đến sự tròn đầy, viên mãn; bánh hình vuông gợi đến sự vững chắc, đủ đầy.

Thưởng thức bánh Trung thu cũng là một cách để các thành viên trong gia đình cùng chia sẻ khoảnh khắc đoàn viên.

6. Những điều nên và không nên làm trong ngày Tết Trung thu

Tết Trung thu là thời điểm để vui chơi, đoàn tụ và thể hiện lòng biết ơn đối với tổ tiên, ông bà, cha mẹ.

Một số quan niệm dân gian cho rằng trong ngày Trung thu nên mặc trang phục có màu sắc tươi sáng, thắp hương tưởng nhớ ông bà và dành thời gian sum họp cùng gia đình.

Bên cạnh đó, một số quan niệm truyền thống cũng khuyên mọi người hạn chế đi chơi ở những nơi quá xa, tránh mặc trang phục quá tối màu hoặc người đang không khỏe nên hạn chế tham gia các hoạt động ngoài trời.

Đây chủ yếu là những quan niệm dân gian được truyền lại, không phải quy tắc bắt buộc trong đời sống hiện đại.

7. Các câu hỏi liên quan đến Tết Trung thu

Tại sao Tết Trung thu lại diễn ra vào ngày Rằm tháng 8 Âm lịch?

Theo quan niệm dân gian, Rằm tháng 8 là thời điểm mặt trăng tròn và sáng, tượng trưng cho sự viên mãn, đủ đầy. Đây cũng là thời điểm thời tiết thường mát mẻ, thích hợp cho các hoạt động lễ hội ngoài trời.

Tết Trung thu ở Việt Nam có gì khác so với Trung Quốc?

Dù có những điểm tương đồng về nguồn gốc và một số phong tục, Tết Trung thu ở Việt Nam mang những nét văn hóa riêng.

Nổi bật là hình tượng chú Cuội, cây đa, chị Hằng và đèn ông sao. Bên cạnh đó, ý nghĩa Trung thu như một ngày hội dành cho trẻ em được thể hiện khá rõ trong văn hóa Việt Nam.

Vì sao Trung thu còn được gọi là Tết Đoàn viên?

Tên gọi "Tết Đoàn viên" nhấn mạnh ý nghĩa sum họp gia đình của ngày lễ.

Hình ảnh vầng trăng tròn đầy thường được liên tưởng đến sự đoàn tụ và viên mãn. Đây là dịp để các thành viên trong gia đình trở về bên nhau, cùng thưởng thức bánh Trung thu, uống trà, ngắm trăng và chia sẻ những câu chuyện trong cuộc sống.

Kết luận

Tết Trung thu là một phong tục có ý nghĩa trong đời sống văn hóa Việt Nam. Qua thời gian, ngày lễ này không chỉ là dịp vui chơi của trẻ em mà còn trở thành thời điểm để mỗi người trở về với gia đình, bày tỏ lòng biết ơn, chăm sóc người thân và kết nối cộng đồng.

Dù xã hội thay đổi qua từng thời kỳ, những giá trị về đoàn tụ, yêu thương, sẻ chia và biết ơn vẫn là những điều khiến Tết Trung thu giữ được vị trí đặc biệt trong đời sống người Việt.